Het Pauperparadijs

Producent

 Het Pauperparadijs

Theaterbewerking van een indrukwekkende roman

Suzanna Jansen legde met het boek Het Pauperparadijs een van de meest intrigerende verhalen uit de Nederlandse geschiedenis bloot. Het Pauperparadijs vertelt een van de meest dramatische, verborgen geschiedenissen van Nederland. In de 19e eeuw was de armoede in Amsterdam en andere steden enorm. Tienduizenden weeskinderen en paupers werden op een schip gezet naar Drenthe om daar een heropvoeding te krijgen. Maar wat begon als een idealistisch experiment om de armoede uit te roeien, liep in de praktijk uit op een drama.

Het theaterspektakel Het Pauperparadijs trok de afgelopen jaren meer dan 130.000 bezoekers. In de zomer van 2020 keert de voorstelling opnieuw terug naar Het Gevangenismuseum in Veenhuizen.

Het theaterspektakel, de ambitie

Het was de wens van de makers om een theaterspektakel maken op de plek waar de geschiedenis van Het Pauperparadijs zich daadwerkelijk afspeelde. Destijds woonden in de gestichten van Veenhuizen duizenden mensen.

Verhalen van eigen bodem spreken erg tot de verbeelding. Het verhaal van de Nederlandse paupers en wezen past uitstekend in die tendens. Het boek van Suzanna Jansen riep veel emoties op. De theaterberwerking van Het Pauperparadijs is uitgegroeid tot een geliefd en succesvol theaterspektakel waarin muziek een grote rol speelt. Het verhaal over een hartverscheurende, lang verborgen geschiedenis ontpopte zich de afgelopen jaren tot de Nederlandse tegenhanger van het beroemde Les Miserables. 

Het idee

De initiatiefnemers van Het Pauperparadijs zijn Tom de Ket en Suzanna Jansen.

Tom de Ket is theatermaker en ontwikkelde met zijn theatergroep De Verleiders stuk over de vastgoedfraude. Maar hij was ook de regisseur van de succesvolle productie De Drentse Blues Opera, over de hedendaagse boerenproblematiek. Tom is zowel acteur, regisseur en schrijver. In de ontwikkeling van Het Pauperparadijs fungeerde hij zowel als schrijver als regisseur.

Suzanna Jansen is de auteur van het boek Het pauperparadijs, waarvan inmiddels meer dan 250.000 exemplaren verkocht zijn. Aan de hand van haar eigen familiegeschiedenis vertelt Suzanna het verhaal van de paupers en de hoge heren met goede bedoelingen, de geschiedenis van de Maatschappij van Weldadigheid van generaal Johannes van den Bosch. Suzanna was als dramaturge betrokken bij de totstandkoming van de voorstelling.

Het verhaal

Op een nacht in 1826 worden alle kinderen van het Aalmoezeniersweeshuis in Amsterdam gedeporteerd, waaronder Teunis en zijn broertje en zusje. De politie zet ze op een schip over de Zuiderzee naar Veenhuizen.

De ouders van Teunis, die hun kroost, zoals zovelen in die tijd, uit armoede hebben afgestaan, zijn radeloos. Teunis houdt de moed erin, ondanks dat zijn broertje de barre reis niet overleeft. Hij belooft zijn zusje dat hij haar terugbrengt naar huis. Hij werkt hard en gehoorzaam om dat voor elkaar te krijgen.

Teunis wordt verliefd op de bewakersdochter Cato. Ze overwinnen het standsverschil en vertrekken uit Veenhuizen. Door tegenslagen moeten ze echter met hangende pootjes terugkeren. Teunis is murw geslagen, maar Cato wil nog steeds ontsnappen.

Als Teunis, wanhopig, haar verraadt, raken ze voorgoed van elkaar gescheiden. Over zijn hoofd heen (letterlijk meters hoger, in de vorm van grote houten figuren) conserveren twee heren over het heropvoeden van de paupers.

Veenhuizen is in ons verhaal het resultaat van een weddenschap: Prins Willem van Oranje, de latere koning Willem II denkt dat er met het lage volk niets valt aan te vangen. Johannes van den Bosch wil het tegendeel bewijzen. Ze schuiven op hun speelveld met situaties en regels om het effect te testen.
Tegelijkertijd vertellen we het verhaal van één van de markantste figuren van onze vaderlandse geschiedenis, generaal Johannes van den Bosch.

Het verhaal ontvouwt zich als een echt koningsdrama omdat de wrijving tussen koning Willen I en zijn zoon Willem II uiteindelijk leidt tot de ondergang van Van den Bosch en zijn Maatschappij van Weldadigheid.

Een beleidsmedewerker uit het heden, een medewerker van het Ministerie van Justitie (afdeling jeugdzorg), vertelt deze geschiedenis en legt linken naar de actualiteit. Hij prijs de verworvenheden van het huidige bestel maar geeft daarvan net de verkeerde voorbeelden.

Historische achtergrond

Het boek van Suzanna Jansen heeft de verborgen geschiedenis van Veenhuizen voor het eerst op grote schaal in de belangstelling gebracht. Die geschiedenis begon kort na de oorlogen van Napoleon en strekt zich uit tot in de 20ste eeuw.
De armoede was in die tijd immens en generaal Johannes van den Bosch had het idee dat hij dat probleem kon oplossen. Met steun van Koning Willem I wilde hij het land er weer bovenop helpen. Hij creëerde in 1818 een grootschalig experiment: de paupers uit de Hollandse steden en alle wezen uit alle provincies werden verplaatst naar zijn hertopvoedingsgestichten in het nog onontgonnen Drentse land.

De generaal was van plan op deze manier de armoede uit te roeien.
In het afgelegen dorp Veenhuizen werden duizenden paupers in een paar gestichten bij elkaar gezet met dramatisch effect. Hele gezinnen werden met goede bedoelingen uit elkaar getrokken. De meeste mensen zaten er jaren vast, waarna ze niet meer door de samenleving werden geaccepteerd en zich niet meer zelfstandig konden redden.

Dit lot hebben naar schatting zo’n 100.000 mensen ondergaan: zo’n 1 miljoen hedendaagse Nederlanders stammen van hen af. Het idealisme van de generaal en zijn geloof in de maakbaarheid van de samenleving, is een thema dat nog altijd actueel is.

Nieuwsberichten over het Pauperparadijs

Pauperparadijs uitgesteld naar zomer 2021

Dankzij de belangstelling en hulp van enthousiaste kaartkopers, durfden we eerder dit jaar de knoop door te hakken om een reprise van het succesvolle theaterspektakel te realiseren in Veenhuizen. We zijn dan ook ontzettend blij dat het ons nu is gelukt om de voorstellingen te verplaatsen naar de zomer van 2021.

Lees meer

Het Pauperparadijs deze zomer terug in Drenthe!

Deze zomer zal de theatervoorstelling Het Pauperparadijs weer te zien zijn in Het Gevangenismuseum in Veenhuizen (DR). Met het verkochte aantal tickets, de oprichting van Vrienden van Het Pauperparadijs en de positieve inzet van de gemeente, durven Tom de Ket, Suzanna Jansen en Wolter Lommerde de stap te wagen.

Lees meer

Het Pauperparadijs keert mogelijk terug naar Veenhuizen

Het succesvolle theaterspektakel Het Pauperparadijs is in de zomer van 2020 mogelijk voor de derde keer te zien in Veenhuizen (Drenthe). Daarvoor roepen regisseur Tom de Ket en de auteur van de gelijknamige bestseller Suzanna Jansen, de hulp van het publiek in.

Lees meer

Het Pauperparadijs naar Carré!

Na bijna 100.000 bezoekers in Drenthe krijgen de paupers een vervolg in Amsterdam. Theaterspektakel Het Pauperparadijs van Tom de Ket wordt in 2018 opnieuw uitgevoerd. Van 4 tot en met 29 juli is het verhaal van de Amsterdamse paupers, die aan het begin van de 19e...

Lees meer

51.500 Bezoekers naar reprise Het Pauperparadijs

Na een compleet uitverkochte serie voorstelling van theaterspektakel Het Pauperparadijs in 2016, trok ook de reprise in 2017 een bezoekersaantal van 51.000. Daarmee is de productie opnieuw een ongekend succes. In 2018 wordt de voorstelling hernomen in Theater Carre.

Lees meer

Het Pauperparadijs ontvangt lovende recensies

Locatietheaterspektakel Het Pauperparadijs werd alom geprezen in de Nederlandse pers. Hieronder een greep uit de recensies n.a.v. de voorstelling in Veenhuizen in 2016:   "Prachtige aanstekelijke muziek ,van fluisterend ijl tot stevige rock en rauwe raps,...

Lees meer